روشهای تدریس
امروزه با پیشرفت علم الگوهای اموزشی زیادی وجود دارد و نمیتوان به یکی دوتا از انها اکتفا کرد.پس لازم است مربی برای فعال تر کردن و بانشاط تر کردن کلاس از روشهای متنوع و جدیدی استفاده کند(مربی نمیتواند از همان روشی که برای ارائه مطالب تئوری استفاده کرده برای دروس عملی هم استفاده کند)
جامعترین روشها برای تدریس قران حکیم=
1-روش حفظ و تکرار
2- روش حل مساله(تحقیق)
3- روش پرسش و پاسخ
4- روش فعال
5- روش سخنرانی
6- روش دستیاری
7- روش نمایشی(tv)
8- روش ایفای نقش(داستانی)
9- روش داستان گویی
10- روشروش گردش علمی
11- روش بحث گروهی
12- کار امدترین  روش
 
1-روش حفظ و تکرار=ابتدا مربی یک سری اطلاعات یا معلومات کلی را به صورت شفاهی یا کتبی مطرح میکند سپس قران اموز ملزم به بازگرداندن ان است مثل حفظ قران با روش گوش دادن مکرر ،نوشتن و تمرین
نقاط قوت
نقاط ضعف
1-ابزاری مناسب برای حفظ
2-بهترین روش کاربردی حفظ
3- روش مناسبی برای اموزشهای جمعی
4-تجربه بالای مربی را نمی طلبد
5-از شیوه های تقویت حافظه و یادگیریست
 
1-ارتباط مربی و قران اموز ضعیف است
2-خلاقیت را بر نمی انگیزد
3-حاکمیت انضباط خشک مانع ارتباط
4-روحیه انتقادی را بر نمی انگیزد
5-افراد غیر فعالند(فعالیت یکنواخت)
6-بی توجهی به تفاوت های فردی
7-مربی گوینده محض وفرد شنونده محض
2- روش حل مساله(تحقیق)=
عامل اصلی درحل مساله=کاربردتجربه قبلی فردبرای رسیدن به راه حل و پاسخی که پیش ازان برای شخص ناشناخته بوده(تجربه دانش ومهارت گذشته ،پیش نیازحل مساله است
مراحل روش حل مساله=1-بیان مساله=تحقیق از مرحله ای شروع میشود که پژوهشگر با مساله ای برخود میکندکه با روشهای مختلفی میتوان ان را بیان کرد.2-جمع اوری دلایل= پس از انتخاب و مشخص شدن مساله باید مدارک و دلایل کافی جمع اوری شده و مورد بررسی و مقایسه قرار گیرد3-فرضیه سازی=ضمن ترجمه  و تفسیر مدارک راه حل و فرضیه هایی پیشنهادمیشود4- ازمون فرضیات=فرضیات که بدقت بررسی شده در معرض ازمون قرارمیگیرد(پس ازازمون نوبت انتخاب بهترین فرضیه هاست به عنوان راه حل موقت)5- نتیجه گیری=یک یا چند نتیجه به عنوان اصل یا قاعده بیان میشود
نقاط قوت
نقاط ضعف
1-استفاده در درسهای مختلف
2-نقدوبررسی جوانب مسئله
3-نتایج محکم و قطعیست
4-برمبنای اسناد استوار است
5-موجب فعالیت و ابتکار افرینیست
1-زمانبرست
2-به مهرتهای روش شناسی نیازدارد
 
 
3- روش پرسش و پاسخ=در کلیه روشهای تدریس و فعالیتهای اموزشی کاربرد دارد (مناسب برای مرورو ارزشیابی مخصوصاوقتی که مربی میخواهد انها را نسبت به مطالب تشویق نماید یا تفکر کنندخوب سوال کردن کمک زیادی به خوب درس دادن میکند.   انواع پرسش=پرسش را میتوان با توجه به هدف مربی و محتوای درسی تقسم بندی کرد.

1-یاداوری و باز شناسی(فقط معلومات حفظی را میسنجد(...رابیان کنید؟)

2-مقایسه ای(...چه فرقی با هم دارند؟)

3-انتخابی(برای این حکم... کدام را بایدترجیح داد؟)                                              4-علت و معلولی(علت پیدایش....چیست؟)

5-توضیحی(چگونه تلفظ میشود؟)

 6- خلاصه کردن(بطور خلاصه تعریف کنید؟)                                                       7-برای ذکر مثال(مثالی بیاورید؟)                                                                     8-تجزیه ای(مراحل را توضیح دهید؟)                                           

 9-برای طبقه بندی(این مثال برای کدام بحث است؟)

10-برای نتیجه گیری                                                                                   11-پرسشهای پی گیری وپیاپی(بعد از اولین پاسخ مطرح میشودتابه پاسخ موردنظر برسد

طرز سوال کردن=سوال روشن و واضح باشدو از اصطلاحات نا مانوس دور باشد/نباید پاسخ بله وخیر یاکوتاه باشد./بایدشخص را به تفکر وادارد/باید هدفدار باشد/ حتی الامکان خلاصه باشد/ متناسب سن و استعداد شخص باشد/نباید فقط حافظه و معلومات حفظی را بسنجد/پاسخ نباید عین جمله کتاب باشد/ یک سوال حاوی چند سوال نباشد/ وقت کافی برای تفکر به پاسخ داده شود/ سوال نباید حاوی جواب باشد/ نباید مخصوص عده ای خاص باشد(همه باید در پاسخگویی شرکت کنند.
نقاط قوت
نقاط ضعف
1-بالا رفتن جرات افراد/کمک به مرور
2-تقویت انگیزه و تفکروشکوفایی استعداد
3-کسب راههای جدید در حل مسئله
4-روشی برای ارزشیابی درک و فهم
1-مربی باید مهارت لازم برای طرح سوال را داشته باشد
2-برای کلاسهای پرجمعیت مناسب نیست
3-در درسهای محدودی قابل اجراست
 
4- روش فعال=تدریس با محوریت قران اموز
روحیات ،انگیزه ها و تعامل اجتماعی و رفتاری قران اموز حرف اول را میزند.
افراد توسط مربی به چند گروه تقسیم میشوند وبا تشکیل کار گروه تدریس اغاز میشود.
مربی ابتدا درس راارائه میدهد –سپس گروهها پیرامون ان فعالیت و مباحثه و تحقیق گروهی میکنند-قدرت یادگیری بالا میرود.شاید اندکی وقت گیر باشد ولی مناسبترین روش اموزشی است.البته میتوان در طول دوره سرگروهها را تغییر داد اما در ابتدا لازم است افراد قویتر به عنوان سرگروه انتخاب شوند و گروه ها باید در یک سطح باشند.
نقاط قوت
نقاط ضعف
1-ایجاد تعامل گروهی و ارتباط معنادار
2-بالا رفتن انگیزه قران اموزان
3-ایجادوحدت باوجود کثرت
4-ایجاد نظم و ارامش در کلاس درس
5-ایجاد مسئولیت فردی
6-بالا بردن میل به یادگیری
7-تقویت قدرت بیان
8-فراهم بودن فرصت بیان و اظهار عقیده
9-مشاهده زوایای دیگر بحث
1-مربی باید تسلط کافی داشته باشد
2-حوصله زیاد مربی را میطلبد و اماده بودن بستر مناسب برای اجرا
3-مکان مناسبی میطلبد تا هر گروه جداگانه فعالیت کند
 
 
 
 
 
 
 
 
5- روش سخنرانی=جزء روشهای توضیحی است ولی به دلیل سابقه تاریخی اش به عنوان روشی مستقل از ان یاد میشود.
در این روش مربی مفاهیم و مطالب درسی را به صورت شفاهی و در قالب سخنرانی ارائه میدهد و طرف مقابل با گوش دادن و یادداشت سعی در فراگیری دارد.
در واقع در این روش یک نوع رابطه ذهنی میان مربی و قران اموز ایجاد میشود.
چون مربی فرصت لازم را داراست میتواند در صورت لزوم با ذکر مقدمه و توضیح کامل و جمع بندی مطالب را تفهیم کند. و نهایتا ممکن است تنها گفت و گوی بین انها چند سوال و پاسخ باشد و مانند رادیو و تلوزیون یک طرفه باشد.
مراحل سخنرانی=
بخش مقدماتی=مربی با استفادهاز مهارت اماده سازی زمینه ارائه مطالب را عنوان میکند
بخش میانی=بیشترین وقت سخنرانی/اطلاعات و نکات لازم درباره موضوع
بخش پایانی=مربی ضمن ارتباط دادن مطالب و اطلاعات ارائه شده بهم ،مطالب را جمع بندی و خلاصه میکند .به سوالات پاسخ داده و نهایتا با یک مطلب مناسب سخنرانی را پایان میدهد.
عوامل موثر در سخنرانی=
استفاده از اشارات و حرکات دست و سر//استفاده از تن صدای مناسب با محیط اموزشی//تند سخن نگفتن/پرهیز از صحبت با مکث های طولانی/نداشتن لهجه
موارد استفاده از این روش=
هنگامی که استفاده از روشهای دیگر ممکن یا اسان نباشد
هنگامی که تعداد اشخاص زیاد باشد.
 
هنگامی که دانش جدیدی پدیدار گشته که در کتاب و مواد اموزشی نیامده
هنگامی که اشخاص کم سوادند و قادر به خواندن و فهمیدن نیستند
برای ارتباط یک موضوع جدید به مطالب گذشته
برای توضیح مسائل پیچیده//برای بیان تجارب شخصی مربی
نقاط قوت
نقاط ضعف
1-کاربردیترین روش برای محافل پرجمعیت
 
2-روشی مفیددربرانگیختن علایق واحسا
 
3-بالا بودن ارتباط بین افراد و مربی
 
4- بالا بودن امکان مانور مربی جهت
 
انتقال تجربه های شخصی و تدابیر فردی
 
1-تمرکز بالای افراد را میطلبد
درصورت قطع ارتباط افراد با مطالب، گسستگی در فراگیری ایجاد میشود
2-عدم مهارت مربی و کاربرد غلط این روش موجب خستگی افراد میشود.
3-برای هرمربی میسرنیست زیرابیان شیوا وروان،مطالعه ازادوارامش ونظم میطلبد
4-مربی متکم وحده وافراد شنونده غیرفعال
5-برای دروسی عملی مناسب نیست
6-بدلیل توجه نداشتن به اختلافات فردی و یکسان بودن مطالب برای همه ضعف افراد تا روز ازمون مشخص نمیشود.
 
6- روش دستیاری=چند نفر توسط مربی اموزش میبینند و تحت نظر مربی به دیگران اموزش میدهند
نقاط قوت
نقاط ضعف
1-تعامل بین قران اموزان بالاست
2-کلاس فعال است
3-خلاقیت و نو اوری بالاست
4-کاربرد خوبی دارد
1-نیاز به شناسایی دقیق افراد توانمند دارد
2-نیاز به مهارت مربی دارد
بخصوص در کنترل و هدایت کلاس
 
 
7- روش نمایشی(tv)=جزء اولین روشهای مورد استفاده بشر//تمام سعی مربی به کار بردن ابزار قابل مشاهده است(تمام اموزش از طریق دیدن)    مربی کار را عملا انجام داده وافرادعیناتکرارمیکنند/درزمان کوتاه میتوان مطلب رابتعداد زیادی ارائه کرد=مثل تجوید
مراحل روش نمایشی=
1-مرحله امادگی=ابزار اماده میشود                                                                    2-مرحله توضیح=مربی هدفهای تعیین شده را توضیح میدهدوبرنکات کلیدی تاکید میورزد          3-مرحله اجرا و نمایش=او شیوه صحیح را نمایش میدهد                                         4-مرحله ازمایشی= بعد از تدریس چند نفر عمل را تکرار میکنند.
نقاط قوت
نقاط ضعف
1-روشی تجربی و عینی
2-تاثیر فراوانی در یادگیری زودهنگام دارد
3-مهمترین حسن=
بکارگیری اشیای حقیقی وواقعی
4-مناسب دروس عملی
1-زمان بر است
2-هزینه اش زیاد است
3-در برخی دروس کاربرد زیادی ندارد
 
8- روش ایفای نقش(داستانی)=ابتدا فرد توانمند در زمینه هنری توسط مربی شناسایی میشودبعد انها بعد از تمرین موضوع درس را در قالب نمایش اجرا میکنند/درپایان نمایش مربی میتواندباسوال افرادرابامحتوای درس اشنا کند(مثل مسابقه چهره بچهره یا گروهی
نکته مهم=باید از درسهایی استفاده شودکه در قالب نمایش قابل اجراهستند مانند داستانهای قرانی//-زبان مورد استفاده باید روان  ساده و قابل فهم باشد//باید به صورت پیوسته و مرتبط با درس مطرح شود
نقاط قوت
نقاط ضعف
1-عامل موثری است برای ایجاد انگیزه
2-عامل اصلی تقویت تداعی معنایی
3-دادن تنوع و تحرک خاصی به کلاس
4-روشی مناسب برای اموزش مفاهیم قران
5-روشی برای ازبین بردن کمروئی افراد
1-نیاز به اشنایی با الفبای بازیگری دارد
2-نیاز به تدارکات مناسب و وقت
3-مناسبت چندانی با تحقق هدفهای پیچیده ندارد
 
9- روش داستان گویی=میتوان حقایق را در قالب داستان و غیرمستقیم منتقل کرد مانند مولانا درکتابهایش
نکات مهم=موضوع حتی المقدور منطبق بر واقعیت باشد//داستان باید حاوی جنبه مثبت باشد تا روحیات مثبت را به افراد منتقل کند//باید از بداموزی و منفی گویی بدورباشد//پیام مند باشد تا انگیزه هاتقویت شود//احساسات و عواطف قوی و تاثیرگذار باشد//اندازه داستان باید معقول و مناسب باشد(طولانی بودن =اختلال در یادگیری و پیام رسانی)//استفاده از کنایات ضروری.
نقاط قوت
نقاط ضعف
1-تقویت علاقه وکمک به رشد کلامی
2-هرچه غیر مستقیمتر=تاثیر بیشتر
3-رشد فکر تخیل و احساسات
4-اشنایی  باتلخی ها و شیرینی های زندگی
5-قابلیت استفاده برای تمام سنین
1-برای همه درسها قابل استفاده نیست
2-مهارت خاصی دربیان وتلفیق مطالب میطلبد
3-وقتگیر است
 
10- روشروش گردش علمی=(ایات موضوعی)برای دیدن مصادیق عینی محتوای درسی در خارج از کلاس(این گردش تفریح و بازی نیست بلکه اموزشی است مانند بازدید از محافل قرانی/لابراتوار های قران یا نمایشگاهها
نکات مهم=این روش مستلزم برنامه های منظم و پیش بینی استمانند امکانات ایاب و ذهاب)// هماهنگی با والدین را میطلبد//بعداز بازدید=نتایج حاصله از گردش بررسی شود و تحقیقات و یافته ها جمع بندی شود//-لازم است قران اموزان ضمن اگاهی از اهداف گردش گزارشی تهیه کنند//در گردش نباید غیرفعال باشند.
نقاط قوت
نقاط ضعف
1-ارتباط مستقیم با پدیده ها سازمانهاو...
2-پایداری یادگیری بسیار بالاست
3-ارتباط اموزشها بامحیط اجتماعی
4-اگر درست انجام شود بسیار موثر است
1-مستلزم هزینه و زمان زیاد است
2-ممکنست به گردش تبدیل شود
3- فراموشی هدف
4-اگر مطابق هدف اجرانشود به امری ضد اموزشی تبدیل میشود.
 
 
11- روش بحث گروهی=در امر یادگیری بر فعالیت گروهی متکی است
ازادی عمل جهت اظهار دیدگاهها برای قران اموزان//مربی نقش هدایت گر یا رهبر را ایفا میکند(چگونگی قرار گرفتن فراگیران رادر برابر هم تنظیم میکند واگر بحث بدرستی انجام نشود وقت گروه به صحبتهای بی نتیجه صرف خواهدشد.
شرایط بحث گروهی=موضوع موردعلاقه باشد//اطلاعاتی راجع به ان داشته باشند تا بحث معنا پیدا کند//قابل فهم واسان باشد//موضوع طوری باشد که بتوانند نظرات متفاوتی بدهند
موارد کاربرد=برای ایجاد انگیزه و کشاندن به موضوعی خاص// برای ایجاد توانایی اظهار نظر در حضور دیگران//برای اموختن موضوعاتی که مورد علاقه مشترک افراد است// برای ایجاد توانایی رهبری و قدرت انتقاد// برای ایجاد رابطه اجتماعی مطلوب بین افراد//برای شناخت مسائل و یافتن راه حل//برای تصمیم گیری در زمینه انجام کاری
ارکان بحث گروهی=مربی یا اداره کننده گروه یا فردی مطلع//قران اموز//منشی که تصمیمات و نتایج مهم بحث را یادداشت کند//مهمان یا همان فردمطلع اگر موضوع نیاز به اطلاعات فنی و کارشناسی دارد//ناظر یا ارزیاب تا جریان بحث را مشاهده کند و نظرات خودرا یادداشت کرده و برای رشد و تکامل گروه ها ارائه دهد.
شیوه قرار گرفتن اعضا=ترجیحا به شکل دایره /ناظر جدای گروه(قاعدتا مربی کمتر از همه صحبت میکند و وظیفه رهبری را دارد تا افراد از چهارچوب بحث خارج نشوند.
مراحل بحث گروهی=
1-مرحله امادگی و برنامه ریزی که توسط مربی اجرا میشود(انتخاب موضوع-فراهم کردن زمینه هامثل ابزار و امکان-ارایش جلسات-انتخاب افراد و تعیین نقش ها)
2-مرحله اجرا=مهمترین قسمت در اجرا –مشخص کردن وظایف اعضاست
 
 
نقاط قوت
نقاط ضعف
1- عامل مهمی درفعال کردن اعضا
2-سهیم شدن در باورها و تجربه های هم
3- تقویت احساس دوستی بین اعضا
4-فرصت ارزیابی خود
5-فرصت جلوه افراد کمرو
6-اگر درست و دقیق اجراشود عامل مهمی در کیفی کردن یادگیری
1-نیاز به امادگی مربی دارد
2-برای کلاسهای محدودشش تا 20 نفر
3-برای مقطع ابتدایی مفید نیست
4-اجرای ان مشکل و زمان گیر است
5-اگر بدرستی اجرا نشده و افراد نقش خودرا ایفانکنند نتیجه مفید نخواهد داد
6-درهمه دروس کاربرد ندارد.
 
12- کارامدترین  روش=روشی استکه ازدویاچند روش تلفیق شده (مانندترکیب رنگها
نکات مهم=
1-مربی باید از مناسب بودن روشهای تلفیقی مطمئن باشد
2-دربکارگیری انها تسلط داشته باشد.
3-استفاده از امکانات و وسائل اموزشی
4-توجه به مقتضیات موضوع
5-درهر مرجله فعالیتهای تکمیلی به عهده قران اموز گذاشته شود.
نقاط قوت
نقاط ضعف
1-مربی بسیار فعال به نظر میرسد
2-به علت تنوع در ارائه درس افراد هم فعال به نظر میرسند
3-انعطاف یاددهی و یادگیری بالاست
4-تمرکز در کلاس بالاست
5-انگیزه یادگیری بالاست.
6- موجب خلاقیت  رشد وابتکار میشود.
1-عدم شناخت مربی از روشهای نزدیک هم  اموزش دچار مشکل میشود
2- عدم تسلط اوبر بعضی روشها تدریس را کم اعتبار جلوه میدهد.